Istorija
CRKVE
PALATE

FORTIFIKACIJA

LICNOSTI

OBALA
MUZEJI
TRADICIJA
fotografije
OSTRVA

DODJITE U PERAST!
prakticne informacije
Zanimljivosti
1326. godine prvi put se spominje ime Perast i to kao Parestum.
 
     
Istorija

Svoj konacni urbani arhitektonski izgked Perast je dobio u toku XVII i XVIII vijeka i danas je jedan od najljepsih primjera baroknog graditeljstva na Jadranskoj obali, iako su izvorne ambijentalne vrijednosti naselja duboko ranjavane tokom duge ekonomske agonije, izgradnjom puta pokraj mora i, ponekad, surovim zahvatima na starim kulama i palatama.

Dvije su glavne karakteristike Perasta, kao urbane cjeline. To je, u prvom redu, bila istorijska potreba da se stvore cvrsti vojni oslonci za sigurnu odbr-anu, a zatim tu su i monumentalne palate i manje kamene zgrade, isprepletene sakralnim objektima raskosne ljepote.

To osjetljivo granicarsko naselje prema Turcima ( 1482-1684 ) nikada od Mlecana nije dobilo povezane odbrambene zidine oko grada, nego samo jednu tvrdjavu ( sv.Kriz, 1570 god. ) iznad naselja. Ipak, 10 kula, zvanih cardaci , predstavljali su smisljeni sistem punktova, koji su stitili cijelo naselje od napada i davali poseban karakter izgledu naselja.

Vise od 300 kuca i palata, gusto rasporedjenih uz obalu i po padinama brda, svrstavale su pazljivo statistike XVIII vijeka u one biranih arhitektonskih linija (207 ) i one obicne ( 117 ), dok se za 14 crkava najcesce navodi i juspatronat uglednih porodica.

Nova monumentalna zupna crkva sv.Nikole ostala je nedovrsena, pa od drugih crkava treba spomenuti Gospu od Rozarija s izvanrednim okotogonalnim zvonikom, koju je 1678.god. izgradio nadbiskup Andrija Zmajevic pokraj svoje palate, visoko iznad naselja. Zatim, tu je crkva sv.Marka iz 1760.god. s bogato ukrasenim proceljem, koja je okupljala gradjane u Bratovstini. Treba spomenuti samostan i crkvu sv.Antuna, donatora Mazarovica, u blizini tvrdjave, iz 1679.god., pa crkve sv.Ivana Krstitelja, sv.Ane i dr. ali i nedovrsena zupna crkva sv. Nikole ostavlja neke bitne tragove monumentalnosti u orojekktu Giuseppe Beatija, koji ostvaruje jednu venecijansko-rimsku varijantu baroka XVII-XVIII vijeka. Godine 1691. prota Giovanni Scarpe poceo je graditi impozantni zvonik visok 55 m, na pet spratova, s rasclanjenim nizom loza, koji je kostao 55.000 dukata i zapisom da je mletackim osvajanjem Herceg Novog i Risna, prestalo opasno tursko susjedstvo. U silueti Perasta ostaje, premda nedovrsena i otvorena, velika apsida glavnog oltara, uz dvije sakristije.

Od palata treba spomenuti raskosnu palatu Bujovica iz 1694.g., sada Muzej grada Perasta, s pet arkada monumentalnog trijema u bunjatu i pet harmonicnih balkona na trima fasadama. Iako nasip novog puta uz more ostavlja utisak da je utonula , a time se izgubila njena puna likovna snaga, palata Bujovic ostaje medju najljepsim na cijelom nasem primorju. Osim toga, siluetu Perasta obogacuje i palata Smekja, s dva velika balkona, balustradama i suzenim trecim spratom tipa prosirene vidionice . Vrijedne se i palate Viskovica, Bronza s mramornim reljefom Navjestenja , pa Balovica, Mazarovica, Sestokrilovica, Brajkovica i dr.

Zahvaljujuci svemu tome, savremeni su istoricari umjetnosti tu estetsku snagu baroknog Perasta veoma visoko ocijenili: ... u kome bez poetske fraze, svaki kamen svojom patinom, svaki portal svojom elegancijom stvaraju apoteozu dalmatinskog baroka i gdje se gubi vjecni prizvuk provinscije. Ali tu vise nego u pojedinom spomeniku, iz cjeline nam progovara ta atmosfera koja spaja u jednom akordu i kupole crkava i stubice balkona i zlatnu patinu vremena... Perast je kulminacija dalmatinskog baroka. ( dr.Kruno Prijatelj ). A citavo to bogatstvo stvarano je na osnovi intenzivne pomorske trgovine i carinskih povlastica, koje je Perast dobijao za ucestvovanje u borbama, posebno za bespostedne sukobe sa piratima.

Iako prastaro naselje, Perast ce se tek od sredine XV vijeka ekonomski, politicki i kulturno jace trazvijati. To je vrijeme kada Boka ulazi u sastav Mletacke republike ( 1420 ), a otomanska se sila priblizava bokeljskom zalivu odreedjujuci mu sudbinu puna dva vijeka. Do tada Perast je malo naselje s mnogo vrsnih brodograditelja, a ima i manje brodove za trgovinu i ribarenje. Juristikcija Kotora nad otokom i opatijom sv.Djordja ( IX vijek ) pocinje da smeta Perastu koji se ekonomski sve vise osamostaljuje i uzdize da bi dobio strateski i politicki vaznu poziciju poslije turskog osvajanja dijela Boke od Herceg Novog do Risna ( 1482 ). Postajuci granicni grad dobija ekonomske i politicke privilegije koje su Perastani dobro znali iskoristiti.

Venecija podstice razvitak peraske flote, koja se koristi ne samo u trgovini vec se i vrlo uspjesno bori protiv otomanskih pirata. Vrsni pomorci i trgovci dolaze tako na glas i kao dobri ratnici. To im donosi posebno casnu privilegiju da budu cuvari ratne zastave admiralskog broda Republike sv. Marka Gonfalonea pa i nose titulu Gonfaloniera tj. onih koji su u pomorskim bojevima zivotom cuvali stijeg. Sve do propasti Republike 1797. Perast je zadrzao tu priv ilegiju.

S obzirom na granicnu poziciju koja je gradu davala vazan strateski i politicki znacaj, Perast se razvija pod dramaticnim okolnostima uslovljenima sukobom Turske i Venecije, koji se u ovom podrucju posebno jako osjecaju. Medjutim, ta situacija ne sprijecava, vec kao da favorizira kulturni uspon grada. To se posebno ogleda u jakoj graditeljskoj aktivnosti.

Raskosne palate, brojne kapele i crkve, uvoz umjetnickih djela, literarno stvaralastvo, sve su to svjedocanstva jednog intenzivnog istorijskog zbivanja koje nam danas iz perspektive vremena djeluje nerazmjerno i velicini mjesta i broju stanovnika.

PERASKE PLEMICKA PORODICE KAZADE tradicija govori da je Perast od davnina imao 12 porodicnih bratstava, koja su se isticala. U srednjem vijeku i na dalje to su poznate kazade koje nose naziv po prvobitnim porodicama. kazade su bile sastavni dio peraske komune, a njihovi poglavari su birani u gradskom vijecu svako nekoliko godina. Kazade su bile slijedece: 1) Studeni; 2) Dentali; 3) Vukasovic; 4) Brajkovic; 5) Sestokrilovic; 6) Bratica; 7) Stoisic; 8) Smilojevic; 9) Silopi; 10) Cizmaj; 11) Perojevic; 12) Miokovic.
Svaka kazada je davala po jednog barjaktara, sto je cinilo ukupno 12 barjaktara. Perast je nosio titulu zastitnika barjaka Svetog Marka.

gore
Search: ok

EXPEDITIO
Centar za odrzivi prostorni razvoj

Copyright 2006 EXPEDITIO
All Rights Reserved